Gjeneral Syrja Isufaj -Vendlindja- Drenov Mallakaster.

0
339
 Moj Drenova në kodrinë
   Vend soditje bukurinë
   Si në Lindje në Perëndim...

…………………………………………………
Drenova : 5 km..larg BYLISIT ( shek. 4. para krishtit _ shek 6. erës sonë. ) Kufizues nga Lindja me qytetin Ballsh .
Në antikitet i përket qytetrimit Bylis me dy vendbanime të vogla te varura prej tij : Gradishta e Bregu Shani. Gjate periudhes së pushtimit Bullgar ka shërbyer si fortesa e princeshës Maria bija e perandorit Boris i pagezuar në kishën e Gllavanicës ( Ballsh ) shekullin e 9_të viti 864 . Legjenda e ardhur gojë më gojë dhe shumë të dhëna përputhen me këtë realitet. Princesha e bukur i kërkojë perandorit të jetonte në një vend dominus si kala natyrore, Drenova ishte vend i përshtatshëm.
……………………………………………………….
Si pozicion gjografik Drenova shtrihet midis dy luginave te lumenjeve Gjanica nga Lindja dhe Vjosa perëndim. Në sistemin e gjatë të vargut kodrinorë që nisin me kodrat e Apollonisë ( 101 metro mbi nivelin e detit ) vijojnë Qafa e Koshovicës _ Belishovë _ Drenovë _ Bylis dhe mbyllen në thellsi me malet Tepelenë_ Vlorë. Vendosja shtëpive të fshatit është pozicionuar në Lindje të disa kodrave : Stërmina ( 639, 2 m ), Gradishta ( 600 m ), Bregu i Gushës ( 612 m ), Shkëmbi i Larashit ( 604 m ) . Në jug ndodhet lagja ime Drenova e Re ( Qafa e Vidhit emertimi i herëshëm ) , me 4 fise : Isufaj, Zaçaj, Xhemalaj, Lamaj. Në krye të lagjes ndodhet një kodrinë shumë e bukur me një fushë para 6 ha. Brego Shani emri i së cilës është trasformuar nga SANT në Shan ! Kjo kodër ka qënë pika kryesore e rrugës së vjetër VLORË_ BERAT nga ku mund të vrojtohet si në pllëmbë dore e gjthë hapsira : Vlorë _ Vjosë _ Drenovë _ Ballsh _ Qafa e Sinjës që të çon në BERAT.
Rrugë e përdorur gjerësishtë nga legjonet romake e më pas nga luftërat e shumta, si dhe per nevoja ekonomik _ tregtare ( Vlorë _ Berat ). Drejtim e bosht i rëndsishm strategjik që lidh e kontrollon rrugët e lëvizjet nga krahinat e Jugut me brendësit e Shqiperisë së mesme.
……………………………………………………….
Nga sistemi i vargut kodrinorë të Drenvës vështron si në avion bukuritë magjepse të natyrës nga
Veriu : hapsirën e Myzeqesë, derdhjet e lumejëve Seman, Vjosë, detin, Apolloninë, Ardnicë, qytetin Fier, Patos e në ditët me mot të pastër lartësitë e Tiranës, Krujë, ndersa në netët e verës mund te shquash dritat në drigjet italiane !
Nga Lindja : qëndron si ballkon mbi Ballsh, duken gjithë fshatrat e Mallakastrës, mali i Sinjës dhe largësi…
TOMORRI gjigand PERËNDI e vërtetë ! me bukuri mahënitëse…maja të thepisura mbuluar gati tre stinet me borë, humnera, livadhe, stuhi e forma nga më të çuditshme resh që krijohen e zhduken herë pas here mbi kokë si kurorë. TOMORRI i SHËNJTË me shumë legjenda, tregime dhe mistere…!
” mal i lartë, fron i perëndisë,
tek ti vinin njerëzit që moti
për të mësuar se ç’urdhëron Zoti “
shkruan Andon Zako Çajupi te Baba Tomorri. Ajo që më ka emocionuar e mrekulluar qysh në vogëli e mbetet përherë e gjallë është pamja përrallore që duket nga Drenova ( shtepia e lindjes ) lindja e DIELLIT pas Tomorrit ” sikur mbin nga një vullkan gjigand ” ku për disa sekonda mund ta vresh pa të vrarë sytë rrezet e zjarrta që ngrohin e i japin Jetë planetit.
Nga Jug Perëndimi ( Shkembi i Larashit ) dallohen rrenojat e BYLISIT, malet kryelarte te Labërisë, luigina e Vjosës, fshatrat e Vlores, Kanina, Karaboruni, deti dhe perëndimi magjik i Diellit pas Sazanit ku ngjan sikur “futet” në det, duke uruar kalimin e orëve të natës dhe rinisjen e Agimit…! …………………………………………………….. DRENOVA në vitet 80_të rregjistronte 3000 banorë, pas v 90_të për shkak emigrimi është ulur. Fshati i madh me tri vendosje : Drenova qënder, Drenova fushë, Drenova e Re ( Qafa e Vidhit më pelqen ta quaj e njohur ka hera ) këto emërtime i janë bërë pas viteve 90. gjoja për një administrim të mirë ?! Paradokse e ndarje artificiale ku hiqen fshatra o teritore të tëra nga një krahinë e i saldohen një tjetëre si pyka.. DRENOVA ka siperfaqe të kufizuar toka te punushme po’ shume pjellore. Kultivohen të gjitha varietetet e pemeve sidomos qerëshia e shpesh quhet vendi i qerëshive. Në të shkuarën krahës bujqësisë baza kryesore ishte blektoria fal kullotave të shumta në rrethinat e fshatërave per rreth ( Belishovë, Gorishovë, Rromës, Mollaj, Hekal, Kash e Ballsh ) . Ka burime të shumtë ujë. Klima në Verë e thatë ( nxetë ) në Dimër e ashpër ( ftohtë ) pasi pozicion i Saj rrihet nga të gjitha erërat sidomos veriu ( murlani ) që të pret si ” brisk”, më kujtohet bora në fëmini që binte disa herë me trashësi gati në dritare, ndërsa në ditët me ngricë akulli varej nga strehtë e shtepise si litar . Drenovarët janë shume puntorë, sote kan bërë çudira : ndërtim shtëpish nga më të bukurat, blloqe të tëra me pemë, ullinj, qershi, vreshta, mure arash etje etje.. Janë shume mikëpritës, për mikun bëjnë e derdhin gjithëçka. Janë gjakënxetë nuk i bjenë kujt më qafë, po’ nëse u bën padrejtësi, nxehen dhe se llogaritin kokën. Drenova është vendburim nafte, po’ për çudi nga fshati janë shume pakë ( për të mos thëne fare ) te punësuar në këtë sektor te rëndsishm ?! Fatkeqesishte kjo pasuri (ar i zi ) jo vetëm që nuk ka ndimuar në zhvillimin ekonomik, përkundrazi ka shkatërruar toka të tëra, ka ndotur ajrin, mjedisin me pelgje e mbeturina nafte gjithandej. Një shfytëzim barbar ku nuk dihet kush janë padronët e ku shkon ky Ar i Zi ???!!! …………………………………………………….. SHTËPIA ku u linda është ndërtuar mbi një shekull më parë. Në një vend dominus me pamje të madhe nga të gjitha anët, me burime uji, afër tokave të punushme, blloqeve të pemëve e kullotave të bagëtive . Në afërsi të pyllit shekullore kufi me fshatrat ( Gorishov Rromës_ Hekal ) nga ku siguroheshin nevojat per dru, gjueti dhe kullotjen e bagetive gjatë dimrit. Pylli krahës shumë llojshmërisë së drurëve e shkurreve ishte i pasur me koçimare qe behej raki. Gjatë luftërave ka sherbyer edhe per fshehje të popullatës e gjesë gjallë .
Fillimishtë shtëpia u ndërtua me një planimetri dy kate me bodrume poshtë. Portë të madhe hyrse qemeri( harku). Kati i dytë me ballkon, dritaret të gjitha nga lindja. Qoshe guri të zgjedhur e gëdhëndur me mjeshtëri nga ustallarë të zotë, shumë gurë të skalitur me lule e mbishkrime të ndryshme. Të gjitha dhomat me oxhak. Një nga dhomat e katit dytë caktohej për miqtë ( ODA e MIQËVE ) e paisur dhe e rregullt në çdo kohë, në mur varej llamb vajguri për ndriçim, mbi dyshemen shtroheshin qilima ( velënxa ) shumë ngjyrëshe, në anët e dhomës shilte e jastek per gjithë të pranishmit, njerëzit rrinin këmbë kryq për orë të tëra ( zakon i veçante ). Bëhej muhabet burrash, pinin raki natyrisht me meze, këndohej, merreshin vendime te rendesishme etje.. Të gjithë dëgjonin dhe respektonin mikun dhe të mdhenjët e fisit sikur të ishe në kuvend.
Ustallarët ( muratorët ) vinin nga krahinat e Korçës dhe kohë zgjatja e ndërtimit shkonte edhe mbi një vit, pa llogaritur kohën e punimeve të brendshme ( dyer, dritare, dyshemetë, tavanet e gedhendura, dollape muri, musendra etje..) Sigurimi për fjetje ushqim bëhej nga Ai që ndërtonte, me trajtim e shkuarje të veçante. Dita e dielë ishte absolutishtë pushim e kthehej ditë feste, organizoheshin dreka, darka këndohej, jepeshin o shkëmbenin dhurata.
Në kalimin e viteve shtepia është djegur disa herë nga lufëterat, demtuar nga termetet e kohëve, janë bërë rindërtime e ndryshime në planimetri po’ pa lëvizur THEMELET ndërsa pjesa veriore është po’ ajo e ndërtimit fillestar.
Kuptohet se ndërtimi i shtëpie të tilla bëheshin të rralla nga familje të mdha e gjendje shumë të mirë ekonomike .
………………………………………………………
SHTËPIA e lindjes për mua është
shumë…s’mund ta krahësojë e
ndërrojë me asgjë…
Atje ku ndjen e shijon ndryshe stinët e vitit, ditët e bukura me Diell, netët magjike nga vezullimi i Yjeve dhe ndriçimi i Hënës. Vendi i qetësisë, ajrit te pastër, i gjelbërimit dhe pemëve të shumta, i luleve e cicërimës së Zogjëve.
Vendi ku çmallesh me kujtimet e të rikthehet Fëminia _ Rinia…
Natyrisht këto janë shënime të çastit, emocionale…trajtimi i kësaj teme do të donte libër..si vet historia, lashtësia e ekzistenca e JONË…
/ Rovereto 26 Qeshor 2020 /.

Shkruar nga Gjeneral Syrja Isufaj vendlindja