Mbrojtja e fëmijëve minorenë dhe të rritur në sport

0
7

Përgatiti Ejona Grozha, psikologe ligjore

Lojë në rrugë dhe forma të tjera të rikrijimit pa të rritur, mund të jenë situatat e vetme në të cilat fëmijët kanë autonomi mbi sportin e tyre (edhe pse edhe atëherë, ata shpesh janë duke u vëzhguar nga afër nga prindërit ose kujdestarë të tjerë). Në të kundërt, fëmijëve në sportin e organizuar, konkurrues zakonisht, u mungon autoriteti, ata përjashtohen nga vendimmarrja dhe mund të kenë zërat e tyre të heshtur nga trajnerët, prindërit e vendosur apo kujdestarët, ose nga sportistë të moshuar. Në këto raste, pjesëmarrja në sport është fizike por jo politikë e drejtë. Si pasojë, fëmijët rrallë lejohen për të formuar përvojat e tyre konkurruese sportive dhe mund t’i nënshtrohen dhunës nëse nuk arrijnë të përmbushin dëshirat e figurave të autoritetit sportiv.

drejta e pjesëmarrjes, siç përcaktohet nga Konventa për të Drejtat e Fëmijëve, i lë fëmijët të pambrojtur ndaj llojeve të dhunës, që variojnë nga ngacmimi ndaj abuzimit seksual dhe trafikimit komercial.

Neni 29 i Konventës për të Drejtat e Fëmijëve, trajnerë, vullnetarë dhe profesionistë në sporte, kërkohen ” për të siguruar që sporti praktikohet në kulturën e mirëkuptimit, paqes, tolerancës, barazia e gjinive, miqësia dhe loja e ndershme e të gjithë njerëzve.”- Paulo David, Të Drejtat e Njeriut në Sportin Rinor

Fëmijët duan të luajnë: përmes lojës ata mësojnë, shoqërohen dhe rrisin aftësitë fizike, tolerancën, disiplinën dhe respektin për të tjerët. Miliona fëmijë në të gjithë botën marrin pjesë në një formë të sportit të organizuar çdo javë. Miliona të tjerë marrin pjesë informalisht në lojëra në rrugë, seanca spontane loje dhe rastësore ‘shkelma’ me miqtë e tyre. Si dhe, në atë të të qenit një ndjekje e preferuar e fëmijërisë, ku sporti kontribuon me miliarda dollarë çdo vit në ekonominë botërore. Për shkak të përfitimeve të shumta kulturore, për nga rëndësia dhe popullariteti, sporti njihet nga qeveritë si një përparësi e rëndësishme e politikës. Kjo është miratuar nga politikanët si një mjet kryesor për ndjekjen e një game të gjerë shoqërore, kulturore dhe politike objektive duke përfshirë:

Shëndetin dhe mirëqenien – mbipesha, sëmundjet kardiake dhe diabeti tip 2, dhe promovimin e aktivitetit fizik;

Përfshirja sociale – promovimi i barazisë gjinore, toleranca fetare dhe kulturore;

Edukimi dhe zhvillimi personal dhe shoqëror – të mësuarit rreth udhëheqjes dhe vetëvlerësimit dhe zvogëlimin e shtatzënive të padëshiruara, adoleshente;

Reduktimi i krimit;

Paqja dhe kohezioni shoqëror – rindërtimi i bashkësive të dëmtuara dhe të dëmtuara.

Sporti është bërë një gjuhë universale që përfaqëson argëtim, miqësi, disiplinë dhe arritje, dhe kjo duket e pakonceptueshme që duhet të njolloset nga dhuna. Por sporti nuk është imun ndaj problemeve e dhunës që pushton të gjitha sferat e jetës – familjen, vendi i punës, shkolla dhe komuniteti.

2

1.Përkufizimi i dhunës

Sipas nenit 19 të Konventës për të Drejtat e Fëmijës – “të gjitha format fizike dhe mendore të dhunës, lëndimit dhe abuzimit, neglizhencë ose neglizhencë trajtimi, keqtrajtimi ose shfrytëzimi, duke përfshirë abuzimin seksual kur jeni nën kujdesin e prindërve (prindërve), kujdestari ligjor (të) ose ndonjë person tjetër që ka kujdestari për fëmijën. ” Ajo gjithashtu mbështet në përkufizimin e siguruar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë në Raportin Botëror të Dhunës dhe Shëndetit, i vitit 2002: “Përdorimi i qëllimshëm i forcës fizike ose fuqisë, i kërcënuar ose aktual, kundër vetvetes, një personi tjetër, ose kundër një grupi ose bashkësie, rezulton ose ka gjasë të lartë që të rezultojë në dëmtim, vdekje, dëmtim psikologjik, keqzhvillim ose privim”.

2.Përkufizimi i sportit

Sport do të thotë, gjëra të ndryshme për njerëz të ndryshëm. Sporti përcaktohet si të gjitha format e aktivitet fizik që kontribuojnë në mirëqenien fizike, mendore dhe ndërveprimin shoqëror. Këto përfshijnë lojën, rekreacionin, rastësinë, të organizuara ose me sporte konkurruese, autoktone ose lojëra. Sporti përfshin rregulla ose zakone dhe ndonjëherë konkurse.

Lojë është çdo aktivitet fizik që është argëtuese dhe pjesëmarrëse. Shpesh është e pastrukturuar dhe e lirë nga drejtimi i të rriturve. Rekreacioni është më i organizuar se loja dhe zakonisht përfshin aktivitete aktive fizike të kohës së lirë. Prezantimi me potencial të jashtëzakonshëm sportiv ndihmon në trajtimin ashtu si të rriturit. Kjo ka pasoja serioze në realizimin e të drejtave të tyre njerëzore dhe qasjen e tyre në ligj-proceset dhe mekanizmat e mbrojtjes, të cilat mund të jenë më të arritshme për ta në kontekste jo-sportive.

Në kontekstin e sportit, dhuna mund të shprehet në shumë mënyra. Disa nga këto përfshijnë:

Bazuar në degradim ose poshtërim psikologjik mbi gjininë, formën e trupit ose performancën

Presion i panevojshëm mbi sportistët e rinj, për të arritur performancë të lartë

Kërkohet seksi si një parakusht për zgjedhjen e ekipit ose privilegjeve

Fillimi fizikisht i dëmshëm ose degradues seksualisht (duke rrezikuar) ritualet

Regjimet e të ushqyerit dhe humbjes së peshës që çojnë te çrregullimet e të ngrënit të tilla si anoreksia ose të tjera problemet e shëndetit

Rrahjet dhe format e tjera të ndëshkimit fizik si një nxitje për të përmirësuar performancën

Lëndimi përmes marrjes së rrezikut të detyruar në mjediset ekstreme

Doping ose përdorimi i rritjes së performancës me substancat

Presioni i kolegëve për të përdorur alkool ose varësi nga substancat

Kërkimi i sportistëve të rinj për të luajtur kur lëndohen

Përdorimi i ushtrimeve fizike si dënim

Mohimi i pushimit dhe i kujdesit të mjaftueshëm

Dallimet e moshës dhe gjinisë në sportet konkurruese

3

Në disa vende, termat ‘të rinj’ ose njerëz të rinj’ përdoren për të përshkruar fëmijët adoleshentë. Edhe pse pranohen “kapacitetet evoluese të fëmijës” në nenin 5 të Konventës për të Drejtat e Fëmijëve, çdo person nën 18 vjeç ka të drejtë në gamën e plotë të të drejtave të njeriut dhe mbrojtjes, të përcaktuara në Konventë, përfshirë edhe kur angazhohen në sport. Sidoqoftë, karriera konkurruese sportive, ndonjëherë arrin kulmin gjatë fëmijërisë. Në disa sporte, fëmijët e moshës 12 ose 13 vjeç mund të arrijnë më të lartat nivelet e performancës konkurruese; në të tjerë, pjekuria e plotë mund të vijë vonë, në moshën e rritur.

Çfarë mund të konsiderohet si ‘junior’ në një sport, dhe ‘i moshuar’ në një tjetër?

Kjo do të thotë që përkufizimet ligjore dhe të moshës sportive janë jo domosdoshmërish të njëjta, kështu që dallimi midis një të rrituri dhe një fëmije shpesh sjellin hutime në sport. Fëmija sportiv, 15 vjeç, veçanërisht nëse janë shumë të talentuar dhe performojnë në një nivel të lartë, mund të trajtohet si i rritur dhe t’i jepen përgjegjësitë e të rriturve, ose mund të pritet që të sillen sikur të ishin mbi moshën e pëlqimit. Në rrethana të tilla, është e lehtë të supozohet se fëmija nuk ka nevojë për mbrojtje nga të rriturit. Si pasojë, dhuna ndaj fëmijëve mund të neglizhohet, të mos njihet ose të justifikohet. Njohja e kësaj çështje lind konceptin e ‘moshës sportive’, e cila i referohet anës specifike të zhvillimit sportiv. Ky koncept mund të ndihmojë në identifikimin e fazat e zhvillimit të sportistëve të rinj në drejtim të pjekurisë së tyre sportive, sesa kronologjike.

Sporti është një përvojë gjinore, i cili mund të jetë i mundur në përforcimin e pabarazive gjinore dhe rendin gjinor, ose marrëdhëniet e pushtetit midis femrave dhe meshkujve në shoqëri. Edhe pse vajzat dhe djemtë mund të ndodhin ndonjëherë të luajnë së bashku në veprimtari të përziera gjinore, në organizime sportive, vajzat shpesh luajnë me vajzat dhe garojnë kundër tyre, edhe djemtë luajnë dhe konkurrojnë me djemtë. Për më tepër, dallimet gjinore mund të bëhen lehtësisht përçarës, me djemtë që shpesh shihen si superiorë për aftësitë sportive në krahasim me vajzat. Çështja është nëse fëmijët dhe të rinjtë konsideroheshin si sportist të parë dhe fëmijët të dytë.

Në të njëjtën kohë, sporti është përqafuar nga zhvillimi ndërkombëtar komuniteti si një mjet në dukje ideal, për të promovuar objektivat e tij në lidhje me paqen, pajtimin dhe ndërtimin e kapaciteteve. Nuk ka mungesë të anekdotës dëshmi e dhunës ndaj fëmijëve në sport, në paqe dhe pajtim, dhe në mjediset e zhvillimit. Veprimi duhet të vazhdojë në bazë të njohurive, dhe politikat duhet të bazohen në prova.

Burimi/revistapsikologji.com/