Nga Franco Ungaro – Romani: ′′ Ora e së keqes “, nga Tom Kuka

0
129

Gjithashtu këngëtares së jashtëzakonshme Elina Duni, venat e së cilës rrjedhin gjak shqiptari dhe e cila tani publikon rekordet e saj me ECM Records pëlqen këngën e Çelo Mezanit, kompozim i lindur gjatë periudhës së luftës kundër sundimit osman, këngë vdekje e nënës së saj me të cilën ishte djali vrarë, një lloj tendosje greko-shqiptare.
Në romanin e Tom Kukës. Ora e së keqes, pseudonim i gazetarit shqiptar Enkel Demi, botuar së fundmi nga redaktori Besamuci, kënga e Çelo Mezanit transformohet në një aparat letrar dhe poetik për të treguar jo vetëm fatin e personazhit Sali Kamati por për të ndërhyrë për çështje duke prekur identitetin kulturor shqiptar.
Sali Kamati për t ‘ u hakmarrë për vdekjen e vëllait të tij vret Çelo Mezani revolucionar i Ciamurisë, territor midis Shqipërisë jugore dhe rajonit grek Epiro i diskutuar herë pas here nga turqit, grekët dhe shqiptarët. Një trajektore sentimentale sheh dashurinë e Sali Kamatit të lulëzojë për adoleshentin Tusha, ‘e bukur si drita’, nipi i gruas së tij Dirja.
Kamati respektohet në fshatin e tij për konsumimin e hakmarrjes së tij, por i përbuzur sepse ai e do morbidalisht një fëmijë. Ndjenja e vdekjes dhe atmosfera magjike pervetesojne shpirtin dhe gjithcka. Në majë të malit brenda një shpelle të errët dhe misterioze ku gruaja shfaqet e zhveshur dhe e dyfishtë, dashuria me Tushën gjen momentin e së vërtetës dhe mashtrimit në të njëjtën kohë. ′′ Shko, i thote koha e vdekjes, merre gruan qe te vlon ne gjak e mos kerko leje nga asnje gjallese ne kete bote, se je i dashur, nuk vret…”. Kur nje epidemi e mange godet fshatin, lo Xhaxhai i Tushës vendos të martohet me Lazjën nga djali me këmbë të shtrembër të Mejkatit. Sali Kamati çliron Tushën dhe kthen në shtëpi, duke ndjerë ‘gëzimin marramendës të rinisë dhe mençurinë e virilitetit’. Por edhe për Sali Kamatin vjen shuarja e fajit, duke pritur për hakmarrjen e fundit dhe për të rikthyer nderin, Avdul, djali i madh i Çelo Mezanit që vret Sali Kamatin.
′′ Ma vrave këngën. Shkova të vdisja pa këngë ′′ do thotë Sali Kamati, duke kërkuar t ‘ i vë emrin Avdul djalit që Saliu e konceptuar me Tushën. Ja kur bëhet kënga e Çelo Mezanit me vdekjen e Sali Kamatit, simbol identiteti i popullit që luftoi njëri-tjetrin por ndihet i bashkuar në vdekje nga shënimet e një kënge që rrit heroizmin dhe patriotizmin e popullit shqiptar dhe çam. Një roman ku dashuria dhe vdekja ndajnë hapësirën e jetës dhe historisë, që mbi të gjitha rrit virtytet, traditat e shëndetshme dhe guximin e popullit shqiptar dhe çam në betejën e përjetshme mes mbrojtjes së nderit dhe tejkalimit të fajit, mes sharmit të një bote magjike dhe mizoria e realitetit. Një roman i vendosur me sa duket ‘në një epokë të përjetshme’ siç reciton kopertina e fundit, i pasur me sugjerime lirike e poetike, me shkrime delikate e magjepsëse, albeit të mbrapshtë analogjitë e metaforat, por gozhdon identitetin kulturor shqiptar në paradigmat patriarkale dhe pothuajse fisnore, strehim nga paradigmat kulturore të bashkëkohësisë.
https://ilmanifesto.it/resistenza-culturale-in-albania/

Burimi/Facebook/Kel Demi