Sadri Ramabaja – Referendumi serb si Casus Belli

0
66

Të dielën, pra më 16 janar 2022, në Serbi, organizohet referendumi, ku qytetarët do të deklarohen me “po” apo “jo” për një pyetje: “A jeni për konfirmimin e aktit për ndryshimin e Kushtetutës së Republikës së Serbisë?”
Ndryshimet kushtetuese kanë të bëjnë me gjyqësorin (intencën që ai të jetë i pavarur), meqë Serbia është e obliguar për t’i bërë ato nëse vazhdon të jetë e interesuar për aderim në Bashkimin Evropian (BE). Këto ndryshime rezultojnë të jenë nusprodukt i përcaktuar që në kapitullin 23 të Planit të Veprimit.
Plani i veprimit ndërlidhej me detyrimet për ndryshimin e Kushtetutës së Serbisë, që ishin potencuar që në vitin 2017 dhe më pas ato afate u zhvendosën disa herë. Por as brenda këtij plani nuk kemi të bëjmë fare me ndryshimet e kësaj kushtetute që kanë të bëjnë me preambulën e kushtetutës serbe, ku potencohet pozita e Kosovës si pjesë integrale e Republikës së Serbisë, e as me nenet përkatëse të saj, që trajtojnë subjektivitetin e Kosoëvs sikur ajo të ishte provincë serbe. Duket se në këtë rrafsh, BE-ja mbetet tutje “neutrale”!
Komisioni Evropian në raportin e tij në vitin 2020, deklaroi se “shkalla e ndikimit të vazhdueshëm politik në gjyqësor, sipas legjislacionit aktual, është një çështje seriozisht shqetësuese”.
Por heshtet çështja e preambulës!
Tek ky pozicion kuazineotral, duket se ka burimin edhe qëndrimi i shefit të politikës së BE-së dhe kryengociatorit, Josep Borell ndaj referendumint në fjalë. Për rrjedhojë çështja e organizimit të referendumit të Serbisë në Kosovë është bërë arsyeja e përplasjes së dytë të hapur në mes të kryeministrit të Republikës së Kosovës, Albin Kurtit dhe shefit të Politikës së Jashtme të Përbashkët të Sigurisë së BE-së, ndërkohë kryengociator i dialogut Kosovë-Serbi, Josep Borell,
“Mbledhja e votave në të kaluarën është bërë përmes lehtësimit të
@OSBE. Njerëzit duhet të jenë në gjendje të ushtrojnë të drejtën e tyre për të votuar” ishte decitiv në cicërimën e tij në twiter J.Borell.
Ndaj këtij insistimi ka reaguar kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti: “Serbët në Kosovë me shtetësi të dyfishtë mund të votojnë në referendumin e Serbisë me postë ose në zyrën ndërlidhëse në Prishtinë. Referendumi në territorin sovran të një shteti tjetër nuk është praktikë e pranuar nga asnjë vend demokratik.”
Referendumi në Serbi dhe kjo përplasje mes Kurtit e Borellit hedhë dritë mbi pozicionin tashmë anues të këtij të fundit, duke qenë ai pikërisht faktori që po ndikon në humbjen tutje të kredibilitetit të BE-së si ndërmjetësues në dialogun Kosovë-Serbi.
Beogradi insiston që në referendum të marrin pjesë edhe serbët e Kosovës, duke vazhduar kështu ta imponoj pozicionin politik n prag të rivazhdimit të dialogut, se çështja e Kosovës, respektivisht statusi I saj duhet të rikthehet në tavolinë. Presidenti serb, Aleksandër Vuçiç, tha të mërkurën se moslejimi i mbajtjes së referendumit në Kosovë “do ketë pasoja afatgjate përtej asaj çfarë mendojnë shqiptarët dhe komuniteti ndërkombëtar”.
Këtë deklaratë Borelli do të duhej ta kuptonte astu si është: një ultiatum i llojit të vet, respekzivisht shpallje e parakohshme e luftës. – Casus Belli.
Komisioni i BE-së këtë fakt do të duhej ta mbante shënim, duke e bërë të qartë se 22 shtetet e Bashkimit Europian e kanë njohur pavarësinë e Republikës së Kosovës dhe e trajtojnë atë si Shtet sovran. Intencën për cenimin e sovranitetit të Kosovës nga Serbia, qoftë duke organizuar zgjedhje a referendum brenda territorit të një shteti tjetër, në këtë rast në Kosovë, nuk duhet në asnjë mënyrë dhe me kurrfarë arsyesh (qofshin ato edhe nga përvoja e së kaluarës) ta mbështesë BE-ja.
Diplomacia e J.Borellit duke u bazuar në të ashtuquajturin parim të neutralitetit mbi statusin e Kosovës, tashmë cenon jo vetëm interesat jetike të Republikës së Kosovës, por edhe ato të BE-së. Tolerimi tutje i Serbisë që përmes formave të kësaj natyre të veprimit, të mbajë gjallë fomracione që ushqejnë doktrinën e luftës hibride kundër Kosovës, janë të patolerueshme.
Serbia edhe mund ta shfrytëzoi referendumin si një lloj Casus Belli, por këtë nuk duhet ta bëj shefi i Politikës së Jashtme të Përbashkët dhe të Sigurisë së BE-së,Josep Borell.

Burimi/Facebook