Shtypja emocionale një ndër shkaktarët e vetëvrasjes!

0
50

Një histori e ngjarjeve negative të jetës është lidhur me idet dhe përpjekjet vetvrasëse në të ardhmen. Nje mekanizëm i mundshëm është meënyra se si individi përballet me ngjarjet e jetës.(psh .disa strategjitë të përballimit duhet të jenë me problematikë se të tjerët në rritjen e psikopatologjive së ardhëshme dhe shtypja emocionale është shoqëruar me rezultate të dobëta të shëndetit mendor tek të rriturit dhe fëmijët. Asnjë studim deri me sot nuk ka ekzaminuar rolin e mundshëm ndërmjetësues të shtypjes emocionale në lidhjen midis ngjarjeve negative të jetës dhe mendimeve/sjelljes vetëvrasëse në adoleshente. Shtypja emocionale ndërmjetëson lidhjen mes fatkeqësisë dhe (1)mendimeve vetëvrasëse dhe (2)përpjekjeve për vetëvrasjen mbi dhe përtej demografis dhe simptomave depresive. Një numër studimesh kanë lidhur një histori të ngjarjeve të pavaforshme ose traumatike të jetës me idet vetëvrasëse të adoleshentëve dhe përpjekjet për vetëvrasjen dhe në fakt përjetimin e një jetë të pavorfshme. Ngjarja ,vecanërisht një ngjarje që mund të ndryshojë jetën ,si abuzimi ose vdekja e një personi të dashur,është identifikuar si një nga parashikuesit me të fuqishëm të mendimeve dhe sjelljeve vetëvrasëse në të ardhmen tek të rinjtë. Shumë pak studime kanë ekzaminuar mekanizmat e mundshëm ndërmjetësues që ndihmojnë në shpjegimin e lidhjes midis ngjarjeve negative e jetës dhe vetëvrasjes . (psh.niveli individual I till si mënyra e përballimit pas një ngjarjeje të pavaforshme të jetës ,mund të jenë më të rëndësishme për përshtatem psikologjike sesa shtrirja e fatkeqësisë së përjetuar.Dëshmitë në rritje nga studimet e të të rriturve sugjerojnë se proceset e përballimit ,duke përfshirë shtypjen emocionale dhe shmangien ,luajnë një rol të rëndësishëm në rezultatet adaptive keqpërshtatëse).
Nj mekanizëm i tillë përballues, shtypja emocionale është përcaktuar si një frenum i vetëdijshëm i sjelljes shprehës emocionale gjatë eksitimit emocionale. Shmangia eksperimentale i referohet një mosgatitshmëri për të përjetuar emocione,mendime dhe ndjesin fizike dhe marrjen e hapave fizike për ti shmangur ato. Strategjitë e përballimit të orientuar nga shmangia pjesërisht janë të përcaktuar gjenetikisht. Hulumtimet kanë treguar se akti i shtypjes ,qoftë në lidhje me mendimet apo ndjenjat ,ka një efekt kundërveprues në të cilin mendime ose emocioni i ndrydhur bëhet me i spikatuar zbuluan se individët përpiqen të shtypin emocionet kanë rritur zgjimin fiziologjik dhe të sjelljes. Në mënyre të ngjashëm zbuluan se ata që u udhëzuan për të shtypur emocionet gjatë një detyrë të induksionit të dhimbjes kishin përceptojnë të rritura të dhimbjes në krahasim me ata që nuk u udhëzuan për të shtypur emocionet.
Përvec kërkimit mbi shtypjen emocionale,studime të tjera janë fokusuar në lidhjet midis shtypjes emocionale dhe simptomave të ndryshme psikiatrike .Përballja e orientuar drejt shmangies ose shtypja emocionale duhet të jetë e lidhur me shqetsime në rritje ,sëmundje kronike dhe vdekshmëri. Spokas zbuloi se studentët me ànkth social raportuan përdorim me të madhe të shtypjes emocionale dhe kishin besime negative rreth shprehjes emocionale zbuloi se shmangia nga përvoja ishte e ndërlidhur me nivelet e vet -raportuara të ankthit e depresionit. Po ashtu një studim tjetër zbuloi se përvojat e ngjarjeve stresuese të jetës parashikonte përdorim me të madhe të shmangies dhe shmangia ndërmjetesonte marrëdhëniet e tyre me simptoma të mëvonshme depresive. Teoria e arratisjes së vetëvrasjes mund të hedh pak dritën. Kjo teori sugjeron se profili i karakterit të një individi para-vetëvrasës është i ngjashëm me atë të një shtypësi emocionale ai që nuk tregon emocione pozitive ose negative. Në mënyre të vecantë,teorizohet se individet vetëvrasës e kanë një dëshirë të fortë për ti shpëtuar përvojës së tyre të ndikimit negativ duke hyrë në gjendje të mpirë,të dekonstruktuar dhe është kjo gjendje që mendon se i paraprihet një gatishmëri të shtuar për të tentuar vetëvrasjen.Teoria e arratisjes përcakton se ndikimi negativ që individi përpiqet të shmangë është lehtësisht i disponueshëm ,pavarësisht nga përpjekjet për ta mbajtur atë jashtë vetëdijes ,që është në përputhje me kërkime tjera se shtypja e mendimeve të padëshiruara dhe emocioneve negative mund të ushqejë vet mendimet dhe ndjenjat që dikush po përpiqet të shmangë.
Rregullimi i emocioneve dhe sjellja vetëvrasëse.
Sjellja vetëvrasëse është e lidhur me vështirësit e menaxhimit të humorit negativ. Rregullimi i emocioneve është një grup procesesh rregullatorë që mund të drejtojnë për të ridrejtuar emocionet në mënyrë që të modifikojnë madhësinë, vonesen dhe kohëzgjatjen e përgjigjeve afektive. Studion lidhjen mes rregullimit të emocioneve dhe vetëvrasjes duke matur strategji të ndryshme të rregullimit të emocioneve (psh.ndergjegjësimi ,qartësia, mospranim,impulsi,qëllimi dhe strategjitë) Rajappa sugjerojne se sjelljet vetëvrasëse janë përpjekjet për ti shpëtuar emocionet negative dhe ato shfaqen kur individet u mungojnë strategjitë e rregullimit të emocioneve. Marrëdhënia midis shtypjes emocionale dhe ankthit dhe/ose depresionit mund të shpjegohet nga disa nga pasojat sociale të kufizimit të shprehjes ose angazhimit me të tjerët.
Butler(2003)udhëzon studentet femra të shikonin një film që provokonte emocione në dyshe dhe me pas ta diskutonin me njëra -tjetrën. Pjesëmarrësve të cilëve ju tha të shtypin emocionet e tyre kishin ndërprerë komunikimin me partnerin e tyre ,duke rezultuar në presion të lartë të gjakut dhe me pak suksese në krijim e një marrëdhënije. Rezultatet e këtij studimi demonstruan qëndrueshmërinë e shtypjes emocionale dhe lidhjen e saj negative me mbështetjen sociale ,afërsinë tek të tjerët dhe kënaqësinë sociale
Hulumtimet tregojnë se shtypësit emocionale ngurrojnë të ndajnë emocione pozitive dhe negative,kanë me shumë ngjasa të shmangin marredhëniet e ngushta,kane nivele më të ulëta të vetvlerësimit ,janë me pak të kënaqur me jetën, kanë simptoma të mëdha depresive. Individet me simptoma depresive përfshihen në vetë-zbulim/shprehje me pak emocionale e cila besohet të ketë efekte kuruese për shqetsim emocionale. Përdorimi i përballimit të orientuar drejt shmangies ose shtypjes emocionale duket se parandalon përpjekjet me efektiv të përballimit dhe /ose nxit ndërhyrjen e mendimeve dhe emocionuese të lidhura me stresin ose jopërshtatës.
Përdorimi i shtypjes emocionale është i lidhur me depresion dhe ankthin ,lidhja midis shtypjes emocionale dhe mendimeve dhe/ose sjelljes vetëvrasëse nuk është hulumtuar në mënyre eksplicite . Studimi aktual është i pari që studion rolin e mundshëm ndërmjetesues të shtypjes emocionale në lidhje midis ngjarjeve të pavaforshme të jetës dhe (1)mendimeve për vetëvrasjen dhe(2)tentative për vetvrasjen . Shtypja emocionale me të vertetë do të veprojë si ndërmjetësues në lidhjen midis historis së ngjarjeve negative të jetës dhe mendimeve /sjelljeve vetëvrasëse tek të rinjtë. Këto gjetje mund të kenë implikime të rëndësishme për zhvillimin e ndërhyrjeve efektive parandaluese që synojnë reduktimit e shtypjes emocionale dhe mendimeve /sjelljeve te lidhura vetëvrasëse tek të rinjtë e ekspozuar ndaj ngjarjeve negative të jetës.

Shkruar nga Ejona Grozha – Psikologe Ligjore